Houdbaarheidsproblemen nodigen ons uit om onze manier van leven als stedelijke samenleving in vraag te stellen en te vernieuwen.

Onder Houdbaarheid verstaan we het behoud van de Bewoonbaarheid van de aarde.

Bewoonbaarheid verwijst naar de eigenschap van elke omgeving, op elke ruimtelijk-temporele schaal, waarin de omstandigheden voor het bestaan en de ontwikkeling van alle levensvormen worden gecreëerd door de onderling afhankelijke activiteit van de diversiteit van het leven [1]. Bewoonbaarheid verwijst dus naar het geheel van omstandigheden waardoor een omgeving, en bij uitbreiding de aarde, bewoonbaar wordt gemaakt door en voor het levende wezen.

[1] Morizot, B. et Neyret, L. (2026). Tracts (N° 70) – Liberté, dignité, habitabilité. Tracts (N° 70) – Liberté, dignité, habitabilité : Donner au siècle la valeur qui lui manque (p. 3-65). Gallimard. https://shs.cairn.info/liberte-dignite-habitabilite–9782073167996-page-3?lang=fr.

Onze maatschappij is afhankelijk van organisaties en infrastructuren die niet sociaal, economisch en ecologisch houdbaar zijn. Wat moeten we doen met deze zware erfenis die onze huidige levenswijze mogelijk maakt, maar die van anderen vernietigt en die van de toekomst bedreigt? Wat moeten we doen met deze systemen, infrastructuren en bestaanswijzen die niet houdbaar zijn? Hoe kunnen we veranderen zonder deze erfenis frontaal aan te vallen, te ontvluchten of te verwaarlozen? Welke weg moeten we inslaan tussen het onhoudbare “business as usual” en een abrupte, top-down en onrechtvaardige stopzetting?

We kunnen er niet mee doorgaan, maar we weten niet hoe we het zonder moeten doen. We kunnen het niet zomaar stoppen, nudge, afschaffen, afwijzen, vergeten of negeren.

Een probleem van Houdbaarheid heeft dus te maken met negatieve materiële of immateriële menselijke afhankelijkheden, in die zin dat ze onze samenlevingen opsluiten en vasthouden in strategieën, infrastructuren en bestaanswijzen die onhoudbaar zijn omdat ze de leefbaarheid van de aarde bedreigen.

Het Co-Create-programma nodigt uit om na te denken over wat er in een maatschappelijk systeem niet om een correctie of herstel vraagt, maar om een koerswijziging. De beoogde innovatie is een verandering van het maatschappelijk systeem, van de sociale organisatie waarvan de werking op lange termijn niet houdbaar is. Het zijn dus de transities, de koerswijzigingen die de Brusselse samenleving moet doorvoeren om houdbaar te zijn. De beoogde innovaties passen dus in het kader van ecologische transities en koerswijzigingen.

Het Co-Create-programma past in een operationele logical. Een houdbaarheidsprobleem kan niet worden opgelost zonder de structuren te veranderen die het veroorzaken. Het gaat erom dat we beginnen met het erkennen van het houdbaarheidsprobleem (negativiteit en onvermogen om te veranderen), en te kijken hoe we daaruit kunnen komen, hoe we er een einde aan kunnen maken, hoe we de strategieën, infrastructuren en bestaansmiddelen kunnen ontmantelen die dit negatieve voortbrengen. Het gaat erom na te denken over het verband tussen de gewenste elementen en wat niet meer wenselijk is, de beoogde veranderingen, wat we moeten stoppen, de diepere oorzaken die de voorwaarden voor het ontstaan van gewenste toestanden in de weg staan. Het gaat er ook om na te denken over de manier waarop we rekening gaan houden met wat we eventueel moeten opgeven; wat moet worden ontmanteld, gesloten, herbestemd en wie daardoor zal worden getroffen. Het gaat er ook om de afhankelijkheidsrelaties, de gehechtheden, de behoeften en de manier waarop daarmee wordt omgegaan, te heroverwegen en te herconfigureren.

Hieronder stellen we daarom bronnen voor die de problematiek en de innovatie-intenties van het Co-Create-programma het beste beschrijven.

Deze twee werken vormen de basisteksten.

This article is an eglish translaitoin and presents de mains concepts of negative commons.

Deze artikelen maken er gebruik van en bieden een meer geleidelijke introductie.